1. Thụ lý vụ án là gì?

Luật Tố tụng dân sự, tại Điều 167 có đưa ra lý giải khái niệm thụ lý vụ án. Theo đó, Tòa án cần phải nhận được đơn kiện, đi kèm là những tài liệu, chứng cứ xác đáng. Sau đó, Tòa án sẽ ghi vào sổ tiếp nhận đồng thời cũng xem xét nội dung vụ án. 

Nếu nhận thấy vụ án trong thẩm quyền xử lý thì Tòa án sẽ phải thông báo đến đối tượng gửi đơn kiện để yêu cầu họ nộp khoản tạm ứng án phí. Đó là thủ tục bắt buộc và là điều kiện tiên quyết để Tòa án thực thi những bước tiếp theo. Sau khi tạm ứng án phí đã được nộp thì Tòa án chính thức ra quyết định giải quyết cũng như vào sổ thụ lý.

Như vậy, quy trình tóm lược trên sẽ giúp bạn giải đáp được thụ lý vụ án là gì. Đó là hoạt động mà Tòa án tiến hành tiếp nhận vụ việc, sau đó xem xét để đi đến xử lý, giải quyết vụ án đáp ứng sự yêu cầu của người khởi kiện. Đó là cách lý giải thụ lý trong các vụ án dân sự. 

Còn trong vụ án hình sự, khái niệm thụ lý vụ án được hiểu thế nào? Thụ lý vụ án hình sự cũng do Tòa án tiếp nhận nhưng khác ở thời điểm tiếp nhận so với vụ án dân sự. Cụ thể, chỉ khi Viện kiểm sát Nhân dân đưa ra quyết định về việc truy tố đối với bị can, đồng thời Viện kiểm sát cũng chuyển hồ sơ vụ án hình sự tới cho Tòa án cấp có thẩm quyền xử lý thì Tòa án mới chính thức thụ lý vụ án.

Đối với vụ án dân sự nói riêng, việc thụ lý vụ án chính là cơ sở bắt đầu để Tòa án vào cuộc triển khai quá trình giải quyết dân sự. Vụ án được thụ lý, thẩm phán cũng đứng ra để triệu tập đương sự tới xác minh. Trước tiên thẩm phán sẽ làm công tác hòa giải. Còn những vụ việc không được phép hòa giải thì cũng sẽ nhanh chóng hoàn tất hồ sơ để mở phiên tòa xét xử vụ án.

Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu cụ thể hơn các điều kiện quy định thụ lý đối với vụ án dân sự. 

2. Điều kiện thụ lý vụ án dân sự

Một vụ án dân sự bất kỳ chỉ có thể được cơ quan có thẩm quyền thụ lý khi đáp ứng các điều kiện như chia sẻ ở bên dưới đây.

2.1. Chủ thể khởi kiện vụ án

Chủ thể được phép đâm đơn khởi kiện sẽ là những cá nhân, tổ chức đáp ứng điều kiện theo quy định của luật pháp. Chủ thể vừa có quyền khởi kiện, vừa có quyền tham gia những mối quan hệ tố tụng dân sự đáp ứng Điều 161. 162 của Bộ Luật Tố tụng dân sự. 

2.2. Vụ án cần thụ lý phải được gửi tới Tòa án có thẩm quyền

Theo quy định, Tòa án chỉ đứng ra thụ lý đối với những đơn khởi kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của mình. Do đó, bản thân người gửi đơn cũng phải gửi đơn tới đúng nơi có thể giải quyết.  

Vậy làm thế nào để xác định đúng Tòa án để gửi đơn?

Bạn cần xác định tranh chấp để phải đâm đơn khởi kiện liệu có thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án như các nội dung được quy định trong Luật Tố tụng ở những điều 25, 27 và 29 hay không.

Tiếp theo, người gửi đơn cần xác định đơn khởi kiện có được gửi tới đúng cấp xét xử của Tòa án đã được đưa ra trong các điều 33, 34 của Luật hay đúng thẩm quyền xét trên khu vực lãnh thổ mà Điều 35, 36 quy định hay không.

Nếu người khởi kiện được chọn Tòa án (Điều 36) thì Luật Tố tụng dân sự cần cam kết rằng sẽ không đâm đơn đến những tòa án khác. Còn nếu như đã có sự thỏa thuận sẽ chọn Tòa án nào để nộp đơn, bắt buộc bước kế tiếp phải làm chính là xác minh tính chất thỏa thuận có hợp pháp hay không.

2.3. Không thụ lý vụ án đã được giải quyết

Khi vụ án đã được giải quyết, có bản án hay quyết định mang giá trị hiệu lực từ Tòa án Việt Nam thì bên đương sự sẽ không được phép tiếp tục khởi kiện lại. Chỉ những vụ án chưa từng được giải quyết trước đó bao giờ mới được thụ lý. Ngoại trừ trường hợp được nêu ra ở Điều 168, điểm b, khoản 1 của Bộ Luật.

Điều này chúng ta cũng có thể dễ dàng xác định thông qua khái niệm thụ lý vụ án là gì. 

2.4. Thụ lý khi vụ án còn thời hiệu khởi kiện

Quyền kiện là quyền của mọi công dân có quyền tham gia mối quan hệ pháp luật. Còn Tòa án có trách nhiệm thụ lý vụ án. Tuyệt đối không được lấy lý do đã hết thời hiệu khởi kiện để từ chối. Tùy theo thời điểm nhận được đơn kiện mà Tòa án sẽ xem xét thời hiệu vụ án có được tính vào điều kiện chấp thuận thụ lý hay không. 

2.5. Những điều kiện khác

Điều kiện thứ nhất, người đâm đơn khởi kiện bắt buộc cung cấp chứng cứ, tài liệu cho Tòa án. Vì những tài liệu này sẽ chứng minh được yêu cầu chính đáng, hợp pháp của bạn. Đây là yêu cầu được nêu ra trong Điều 165 của Luật Tố tụng.

Thứ hai, bắt buộc phải nộp số tiền tạm ứng án phí. Không chỉ có tài liệu phục vụ cho vụ án mà người khởi kiện cũng phải nộp cả án phí cho Tòa án thì vụ án mới được xem xét thụ lý. Thực tế vẫn có sẽ có trường hợp được miễn án phí.

Thứ ba, đơn khởi kiện cần thỏa mãn theo quy định pháp luật tại điều số 164, Khoản 2 của Luật tố tụng dân sự.

Trên đây là những điều kiện cơ bản để tiếp nhận thụ lý vụ án. Bạn chú ý chuẩn bị đầy đủ mọi thứ để thuận lợi bước đầu đưa vụ án đi vào quá trình được xử lý. Vậy khi vụ án đủ điều kiện rồi, bạn cần đối diện với Tòa án như thế nào? Muốn biết điều đó, hãy khám phá ngay quy trình thụ lý vụ án được diễn ra theo quy trình ra sao nhé.

3. Quy trình thụ lý vụ án

Đầu tiên, bạn nộp đơn khởi kiện tới Tòa án có thẩm quyền. Thực hiện bước này tuân thủ đúng theo quy định ở Điều 189 Luật Tố tụng. Chú ý xác định đúng Tòa án trên các phương diện: thẩm quyền theo vụ việc, theo cấp bậc, lãnh thổ. 

Sau khi bạn gửi đơn có đủ điều kiện thì phía tòa án tiếp nhận đơn và xem xét để xử lý thỏa đáng. Thời hạn xem xét đơn là tối đa 3 ngày tính từ khi tiếp nhận đơn kiện được gửi tới.

Tiếp đến,  thẩm phán sẽ vào cuộc và làm việc trong thời hạn 5 ngày. Họ sẽ xem xét kỹ vụ việc, sau đó đưa đến quyết định với các hoạt động sau:

- Thẩm phán xét thấy đơn có đủ điều kiện thì tiếp nhận.

- Nếu có sai sót, thiếu sót thì sẽ yêu cầu sửa đổi, bổ sung 

- Chuyển đơn tới đúng Tòa án có thẩm quyền

- Trả đơn kiện

Bản thân người nộp đơn phải gửi kèm cả biên lai tạm ứng án phí. Trong thời hạn 7 ngày từ ngày chính thức quyết định thụ lý vụ án, thẩm phán đưa ra thông báo sẽ chính thức thụ lý vụ án. Thông báo này được lập bằng văn bản rõ ràng. Gửi thông báo tới cho đương sự liên quan và Viện kiểm sát cùng cấp. 

Như vậy, những thông tin bên trên đã đem đến cho bạn kiến thức nền tảng để hiểu rõ thụ lý vụ án là gì. Qua bài viết này, bạn hoàn toàn có thể nắm bắt được bản chất, quy trình, những quy định liên quan tới thụ lý vụ án. Rất cần thiết để phục vụ bạn trong những sự việc phát sinh trong cuộc sống khi bạn cần kiện tụng ai đó.