Những điều cần biết khi làm văn phân tích bài thơ Vội vàng

Xuân Diệu là một trong những gương mặt nổi bật nhất của phong trào thơ mới. Rất nhiều tác phẩm của ông được trích giảng trong chương trình sách giáo khoa như “Vội vàng”, “thơ duyên”, “đây mùa thu tới”. Trong số những tác phẩm đó, không thể không kể tới bài thơ Vội vàng, là một trong những bài thơ thành công nhất của ông hoàng thơ tình. Ở bài viết dưới đây hãy cùng Vieclam123.vn tìm hiểu và phân tích bài thơ Vội vàng nhé!

1. Phân tích 11 câu đầu: tình yêu cuộc sống trần thế

Được mệnh danh là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới, nhà thơ Xuân Diệu đã thổi một luồng gió mới vào thơ ca Việt Nam giai đoạn 30-45. Trong khi  hầu hết các thi sẽ còn đang u uất với nỗi “sầu vạn kỷ”, “sầu thiên thu” thì ông hoàng thơ tình lại rạo rực tình yêu tha thiết với cuộc sống và khao khát kéo dài thời gian hữu hạn. Một trong những tác phẩm thể hiện rõ nhất triết lý sống của nhà thơ Xuân Diệu chính là bài thơ “ Vội vàng”.

Ngay từ những câu đầu tiên của bài thơ. Xuân Diệu đã vẽ ra một thiên đường trên mặt đất, với thiên nhiên đẹp đẽ đến mê hồn người.  Có lẽ vì mê say quá, mà thi sĩ nảy ra những ý định vô cùng táo bạo “ tắt nắng”, “buộc gió” để níu giữ vẻ đẹp của thiên nhiên trong giai đoạn tràn trề nhựa sống. Từ “tôi” được nhắc lại hai lần, phá tan đi cái ta chung trong thơ trung đại, thể hiện những quan điểm riêng, những triết lý nhân sinh riêng của nhà thơ”mới nhất trong cách nhà thơ mới”. Nhà thơ muốn giữ nguyên hương, nguyên màu, muốn thời gian bớt chảy trôi để cuộc sống luôn trong khoảnh khắc đẹp nhất,  thể hiện niềm khát khao được nắm giữ, chinh phục tạo hóa. Chỉ với bốn câu đầu cô đọng, súc tích, ngắn gọn, người đọc có thể thấy được ý thức về thời gian trôi qua nhanh chóng của nhà thơ Xuân Diệu.

Phân tích 11 câu đầu tình yêu cuộc sống trần thế

Nhịp thơ ở những đoạn tiếp theo trở nên nhanh và vội vàng hơn, vẽ lên một bức tranh thiên nhiên đang độ xuân sắc, tươi đẹp nhất.

Của ong bướm này đây tuần tháng mật

Này đây hoa của đồng nội xanh rì

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi

Mỗi buổi sớm thần vui hằng gõ cửa

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Với cách sử dụng điệp từ này đây đến tận 5 lần, người đọc cảm tưởng như nhà thơ đang đứng giữa thiên nhiên đẹp tươi nhất của tháng giêng để vẽ ra một thiên đường trần gian căng tràn nhựa sống. Nhịp thơ trở nên nhanh gấp hơn rất nhiều so với bốn câu thơ đầu tiên. Thiên nhiên được miêu tả một cách chi tiết hơn, là một vườn xuân sống động về âm thanh và ánh sáng. Đây là thời gian “tuần tháng mật” của ong bướm, là thời gian phục sinh của cỏ cây sau mùa đông giá lạnh. Với cách sử dụng từ láy, từ ghép linh hoạt, Xuân Diệu đã gợi lên một bức tranh có cả hương thơm, có cả vị ngọt, có sắc xuân tươi đẹp, mùa của sự sinh sôi, trưởng thành.

Hình ảnh ánh sáng là hình ảnh khiến cho bức tranh trở nên bừng sáng. Ánh sáng được nhân cách hóa “ chớp hàng mi” làm không gian vốn dĩ đã rất khoáng đạt lại càng trở nên sáng sủa, rực rỡ hơn. Thông thường, trong văn học trung đại, vẻ đẹp của thiên nhiên thường là quy chuẩn cho những nét đẹp của con người. Sang đến thơ hiện đại, vẻ đẹp của con người chính lại chính là chuẩn mực đẹp nhất. Đã hơn một lần, Xuân Diệu nhắc đến hình ảnh của “hàng mi”. Trước đây, ông cũng đã từng viết “Lá liễu dài như một nét mi”. Ở “Vội vàng”, ánh sáng “chớp hàng mi” khiến cho phông nền bức tranh trở nên sáng sủa hẳn lên. Với cái nhìn của một con người yêu cuộc sống tha thiết, trước thiên nhiên đó, “thần Vui hằng gõ cửa” để báo hiệu một ngày mới bắt đầu. Thấy cuộc sống tươi đẹp quá, viên mãn quá, xuân sắc quá! Khi con người còn rất trẻ trung và tràn đầy nhiệt huyết, thiên nhiên rực rỡ, tràn đầy sức xuân, chắc hẳn, cuộc sống này đúng nghĩa là một “thiên đường trên mặt đất” rồi!

Ở hai câu tiếp theo, người đọc thầy một hình ảnh so sánh vô cùng độc đáo “Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”. Tính từ “ngon”, hình ảnh so sánh “cặp môi gần” là những thi liệu vô cùng táo bạo. Yêu thiên nhiên quá, cảm tưởng như nhà thơ, muốn riết chặt lấy tất cả những gì thuộc về thời gian này, giống như muốn đặt một nụ hôn thật nồng cháy lên đôi môi đỏ mọng của một người thiếu nữ đẹp. Lại một lần nữa vẻ đẹp của con người làm chuẩn mực cho những vẻ đẹp của thiên nhiên. Đây là một trong những ý tưởng thơ rất mới, rất phương Tây, thể hiện cái "tôi" đặc trưng của thi nhân trong tác phẩm.

>> Tìm sinh viên dạy kèm tại nhà là giải pháp rất hữu hiệu khi muốn nâng cao khả năng văn học của bạn.

2. Phân tích 16 câu thơ tiếp theo – ý thức về thời gian của nhà thơ

Mùa xuân tươi đẹp làm cho thi nhân thấy vô cùng vui sướng hân hoan. Nhưng đi kèm với sự hân hoan ấy là ý thức về sự trôi chảy của thời gian. Ngay đang giữa mùa xuân nhưng nỗi “hoài xuân” đã bắt đầu. Chẳng cần phải đợi đến khi hạ tới, vì có bắt đầu, ắt sẽ có kết thúc, đó chính là quy luật của thời gian.

Phân tích 16 câu thơ tiếp theo- ý thức về thời gian của nhà thơ

Tôi sung sướng nhưng vội vàng một nửa

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân

Giữa độ xuân sắc đẹp tươi nhất, nhưng ý thức được sự trôi chảy của thời gian vô thủy vô chung, nên “tôi” phải sống gấp, sống “vội vàng một nửa”.

Xuân đang tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già

Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng nhưng khoảng trời cứ chật

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Những người yêu thơ Xuân Diệu chắc hẳn sẽ hiểu rằng, không chỉ riêng trong “Vội vàng”, ông hoàng thơ tình mới bắt đầu có những ý niệm về thời gian hữu hạn ở trong thơ. Trong bài thơ “Giục giã” Xuân Diệu đã từng viết

Trong gặp gỡ đã có  mầm ly biệt

Những vườn xưa đoạn tuyệt dấu hài

Gấp đi em anh rất sợ ngày mai

Đời trôi chảy lòng ta không vĩnh viễn

Thời gian trôi đã trở thành quy luật. Mùa xuân ở đoạn thơ này không phải chỉ là mùa xuân của thiên nhiên, đất trời mà còn là mùa xuân của tình yêu, của tuổi trẻ. Mùa xuân sau của thiên nhiên có thể vẫn trở về theo vòng tuần hoàn của vũ trụ nhưng mùa xuân tuổi trẻ sẽ một đi không trở lại như dòng nước chảy xuôi chiều. Cảm giác rạo rực, sung sướng ban đầu vẫn còn đó, nhưng lại đi cùng với sự băn khoăn, day dứt, khi ý thức được rằng, mùa xuân đang đến thật đấy, nhưng lúc nó đến cũng sẽ là lúc nó trôi đi và không trở lại nữa. Thời gian vô hình nhưng có sức bào mòn ghê gớm, ngày hôm nay đang tới nhưng cũng có nghĩa là nó đang đi. Dù cho lòng người có rộng rãi đến như thế nào, thời trẻ cũng chỉ như phù du trôi qua nhanh chóng.

Cảnh vật như được thổi hồn người vào trong đó:

Cơn gió xinh rì rào trong lá biếc

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi

Chim rộn ràng bỗng dứt tiếng reo thi

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa

"Phải chăng" là một dạng câu hỏi tu từ, là tác giả đang tự vấn chính mình, có phải những vật tưởng như vô giác kia, cũng có ý niệm về sự trôi chảy của vòng thời gian vô thủy vô chung. Giữa thời điểm huy hoàng nhất, mầm mống của sự phai tàn đã bắt đầu xuất hiện. Không có gì là vĩnh cửu cả, tất cả rồi sẽ phai tàn theo quy luật chung của tạo hóa. Và tất nhiên, con người, tuổi trẻ, tình yêu cũng không nằm ngoài những quy luật ấy.

Truy cập vieclam123.vn và đăng ký làm gia sư ngay để có cơ hội nhận lớp gia sư miễn phí ngay bây giờ.

3. Phân tích phần còn lại – lời giục giã “vội vàng” của nhà thơ

Với nhịp thơ dày ngắn xen kẽ cùng với cách sử dụng điệp từ “ta muốn” Xuân Diệu đã bộc lộ tình yêu cuộc sống tha thiết, và sống “vội vàng” để tận hưởng thời gian xuân sắc nhất của chính mình. Các động từ mạnh được sử dụng một cách thuần thục theo cấp độ tăng tiến: ôm, riết, thâu… Những năm tháng tươi đẹp nhất chỉ có thời, do đó, cần phải tận hưởng và sống cho thực sự trọn vẹn.

Phân tích phần còn lại -lời giục giã vội vàng của nhà thơ

Ta muốn ôm cả sự sống đang bắt đầu mơn mởn

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu

Ta muốn thâu trong một chiếc hôn nhiều

Và non nước và cây và cỏ rạng

Cho chếnh choáng một mùi hương, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi

Đại từ nhân xưng đã có sự thay đổi, nhịp thơ ngày càng trở nên dồn dập nhanh chóng, giống như chính nhịp sống nhanh của tác giả. Hình ảnh thơ trữ tình một lần nữa được khai thác một cách triệt để “sự sống mơn mởn”, “mây đưa và gió lượn”, “cánh bướm”, “tình yêu”.  Không còn sử dụng từ “tôi” làm đại từ nhân xưng như ở khổ thơ đầu tiên, ở đây, Xuân Diệu sử dụng từ “ta” để gửi gắm tất cả mọi người một nhân sinh quan về cuộc sống: mỗi người chỉ sống có một lần, có một lần tuổi trẻ, vì vậy hãy sống thật ý nghĩa để sau này không phải hối tiếc thời gian đã trôi qua.

Câu cuối bài là một tứ thơ vô cùng mới lạ…Dù ý thức được rằng mùa xuân rồi cũng sẽ qua, nhưng thực tế, nó vẫn đang ở trong độ tươi mới, non xanh, nhiều sức sống nhất. Chính tác giả cũng đang sống trong những ngày tháng tươi đẹp nhất của tuổi trẻ, của tình yêu. Phải là phải người yêu cuộc sống lắm, Xuân Diệu mới có thể có thốt lên được rằng “ hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi!”

“Vội vàng” là một trong những bài thơ đưa tên tuổi của Xuân Diệu trở nên nổi bật nhất trong làng thơ mới. Với giọng thơ linh hoạt, sáng tạo, cách sử dụng từ ngữ lôi cuốn, hấp dẫn, nhà thơ không chỉ thể hiện tình yêu tha thiết với cuộc sống mà còn gửi ngắm những triết lý nhân sinh vô cùng ý nghĩa.

Vieclam123.vn hy vọng với bài viết "Phân tích bài thơ Vội vàng và những điều cần biết" , các bạn có thể tìm hiểu tư liệu học tập tốt nhất.

Founder gia sư 123 lê hồng hạnh

Founder LÊ HỒNG HẠNH

✅ 6 năm gia sư tiếng Anh tại nhà / trực tuyến

✅ Trực tiếp giảng dạy cho hơn 1500 học viên

✅ Chuyên tư vấn, kiểm duyệt, nâng cao kỹ năng cho hàng trăm gia sư giỏi

"Vieclam123 - Trang kết nối hiệu quả gia sư với phụ huynh cả nước, giúp tìm kiếm gia sư và lớp mới cần dạy kèm không qua trung gian, miễn phí"