home-logo.png
 Tìm kiếm nâng cao

Các bước để có một bài dịch tiếng Việt sang tiếng Anh tốt

  By   Administrator   12/11/2019

Dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt (hay còn gọi là dịch xuôi) đối với nhiều người đã là một vấn đề nan giải thì câu chuyện dịch ngược còn là một bài toán càng khó hơn nữa. Vậy làm thế nào để có được một bài dịch tiếng Việt sang tiếng Anh thật chuẩn xác và mượt mà?

1. Một số lưu ý cơ bản khi dịch tiếng Việt sang tiếng Anh

Dịch tiếng việt sang tiếng Anh

Trước khi bàn đến thứ tự các bước để có thể dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh chuẩn xác và mạch lạc thì người dịch cần phải trau dồi cho bản thân một vài điều như ngữ pháp chuẩn, vốn từ vựng rộng cùng với đó là càng nhiều kiến thức chuyên sâu về nhiều ngành, chủ đề sẽ là một lợi thế vô cùng lớn đối với một biên dịch viên.

Không giống như văn nói hay cách giao tiếp của người Tây là không chú trọng vào ngữ pháp thì kỹ năng biên dịch lại đòi hỏi người dịch phải có ngữ pháp chuẩn. Nếu bài dịch mà có lỗi về ngữ pháp sẽ là một điều rất phản cảm trong việc dịch, và thậm chí nó còn dẫn đến hệ lụy làm sai nghĩa của câu, đoạn văn cần dịch. 

Vốn từ vựng và lượng kiến thức chuyên ngành mặc dù là yếu tố thêm vào nhưng không có nghĩa nó không quan trọng. Bởi một người có kiến thức chuyên ngành tốt thì sẽ có khả năng dùng từ chuẩn xác và truyền đạt được tốt nhất, sát nhất ý nghĩa của văn bản gốc.

2. Các bước để có một bài dịch tiếng Việt sang tiếng Anh tốt

Bước 1: Đọc kỹ văn bản và tìm hiểu sâu về văn bản cần dịch

Tiếng Việt chúng ta vẫn luôn được biết đến là một loại ngôn ngữ phong phú đa màu đa nghĩa. Chính vì vậy, mặc dù là người Việt khi đọc một văn bản tiếng Việt cũng chưa chắc đã có thể hiểu hết ý mà tác giả của văn bản muốn truyền đạt, vậy thì nói gì đến một người không phải người bản ngữ sẽ càng khó trong việc tiếp thu. Đó là lý do người dịch phải đọc thật kỹ văn bản.

Một văn bản có thể gói gọn trong một chủ đề nhỏ nhưng không đồng nghĩa với việc chỉ đọc văn bản đó là đã có thể nhìn ra tầng tầng lớp lớp ý nghĩa được chồng chéo phía dưới mà tác giả cố tình lồng vào. Muốn hiểu được một văn bản, người dịch cần phải đào sâu tìm hiểu, mở rộng phạm vi kiến thức để có cái nhìn tổng quan và có những phán đoán chính xác về ý nghĩa ngầm của câu hoặc đoạn văn.

các bước dịch tiếng Việt sang tiếng Anh

Bước 2: Xác định thì của văn bản, thì của câu

Sau khi đã có những cái nhìn tổng quan và có một sự hiểu biết nhất định về văn bản cần phải dịch, người dịch cần phải xác định thì chung của văn bản. Không giống như trong tiếng Việt, chúng ta có thể linh hoạt trong cách dùng thì và cũng không quá quan trọng về vấn đề thì của câu. Nhưng trong tiếng Anh, thì chiếm một phần rất quan trọng. Thì chung chính là thì sẽ được dùng xuyên suốt cả văn bản.

Thường thì chung trong một văn bản sẽ ở một trong hai dạng chính là thì hiện tại đơn hoặc thì quá khứ đơn. Đây là hai thì thường được sử dụng nhất trong một văn bản dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh. 

Muốn xác định được thì của văn bản cần dịch, người dịch phải chú ý đến văn bản đó là loại văn bản gì, cố gắng tìm xem ngày tháng năm được viết trong văn bản là khi nào (nếu đó là một bài báo, hoặc một văn bản hành chính). 

Nếu dịch các văn bản như sách truyện hoặc các loại văn bản hành chính như đơn, hợp đồng thì thường thì chung của văn bản sẽ là thì hiện tại đơn. Đối với các loại văn bản như báo,… lại thường sử dụng thì quá khứ đơn ( tùy thuộc vào thời gian xuất bản.)

Bên cạnh thì chung của văn bản thì cũng có thì của câu hoặc thì của đoạn. Tiếng Việt mặc dù không phân chia thì nhưng dựa vào văn cảnh sẽ nhận ra được có những lúc người viết sẽ đan xen các thì quá khứ, tương lai, hiện tại. Những lúc này người dịch cần chú ý để linh hoạt trong cách sử dụng thì để tránh làm mất nghĩa của câu, của đoạn.

Bước 3: Chọn lọc từ ngữ và cấu trúc câu

Tiếng Việt có rất nhiều từ đa nghĩa, nghĩa ẩn nghĩa, các phép so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nói quá, nói giảm nói tránh,… Vì vậy mỗi một từ ngữ được sử dụng trong dịch tiếng Việt sang tiếng Anh đều phải suy nghĩ cẩn thận và có chọn lọc. 

Có rất nhiều từ trong tiếng Việt có nhưng trong tiếng Anh không có. Đây là lúc người dịch cần tư duy và chọn lựa tinh tế từ ngữ tiếng Anh có nghĩa sát với từ ngữ tiếng Việt nhất. Bên cạnh đó người dịch cũng cần phải lựa chọn từ sao cho phù hợp với loại văn bản cần được dịch. Nếu một loại văn bản trang trọng như thư, nghị quyết thì không thể sử dụng những từ trong văn phong kể chuyện.

Sẽ có rất nhiều từ ngữ tiếng Việt được sử dụng với nghĩa bóng, nên khi dịch người dịch cần phải lưu ý để dùng từ tiếng Anh chuẩn xác, giúp cho người đọc nắm được ý nghĩa ẩn sâu mà tác giả muốn diễn đạt. 

Một từ tiếng Việt cũng sẽ có nhiều từ tiếng Anh tương quan. Đây sẽ là lúc kiến thức chuyên ngành phát huy tác dụng hiệu quả nhất. Với người có vốn kiến thức sâu rộng sẽ biết cùng một từ tiếng Việt nhưng từ tiếng Anh nào sẽ được sử dụng trong hoàn cảnh này. 

Ví dụ từ “tăng cường” trong tiếng Anh có những từ như “increase, indensify, reinforce, enhance,..” thì phải dựa vào văn cảnh trong văn bản mà lựa chọn một từ thật thích hợp. 

Dịch vốn là một công việc yêu cầu sự linh hoạt, nhanh nhẹn của biên dịch viên. Nếu một biên dịch viên chỉ biết dịch một cách thô sơ từng từ từ văn bản tiếng Việt sang tiếng Anh thì đó là một sai lầm và là một thất bại lớn.

Người dịch có thể tùy ý dựa theo văn cảnh của đoạn văn, câu văn mà chọn cách gộp hay tách một câu miễn sao việc đó không làm thay đổi nghĩa của đoạn, của câu đó. Đây chính là cách thể hiện sự tinh tế của người dịch. Bởi vì một câu tiếng Việt có thể lồng ghép khiến câu trở nên dài và loằng ngoằng thì người dịch có thể xem xét để chia câu ra thành các câu nhỏ hay ngược lại.

Lựa chọn văn phong phù hợp

Bước 4: Lựa chọn văn phong, ngữ pháp phù hợp

Tiếng Việt và tiếng Anh là hai phạm trù khác nhau, có rất nhiều điểm không tương đồng. Nếu trong tiếng Việt có thể bay bổng thơ ca thì từ ngừ và ngữ pháp tiếng Anh đôi lúc sẽ gặp phải những vấn đề nan giải trong khi dịch. 

Vì vậy biên dịch viên cần có một lối văn phong phù hợp với loại văn bản cần dịch. Mặc dù ngữ pháp và từ vựng tiếng Anh sẽ có lúc có phần đơn giản hơn rất nhiều so với tiếng Việt, nhưng nếu biên dịch viên có một khả năng văn chương ổn định cùng với ngữ pháp phong phú thì văn bản dịch sẽ trở nên vô cùng đặc sắc mà không mất đi tính chính xác cần có trong dịch.

Ngữ pháp trong tiếng Anh tuy nói là đơn giản hơn so với tiếng Việt nhưng không có nghĩa không phong phú. Thay vì diễn tả theo lối viết thông thường thì sẽ có những cấu trúc phù hợp có thể dùng để thay thế mà lại khiến cho câu văn, đoạn văn trở nên mạch lạc, mượt mà hơn.

Bên cạnh đó, dựa vào loại văn bản, phong cách dịch cũng cần được xác định là mang hơi hướng bay bổng hay mang tính chất trang trọng để từ đó sử dụng ngữ pháp linh hoạt.

3. Một số kinh nghiệm khi dịch thuật

- Khi câu quá dài có thể tách câu hoặc ngược lại

- Sử dụng các liên từ linh hoạt

- Dùng bị động hơn chủ động

- Dùng “Noun phrases” hơn “verbs”

Dù dịch tiếng Việt sang tiếng Anh hay tiếng Anh sang tiếng Việt đều đòi hỏi rất nhiều kĩ năng, kiến thức cùng sự linh hoạt của người dịch. Một văn bản không phải chỉ cần “word by word” mà cần trau chuốt nhưng cũng không làm mất đi ý nghĩa mà tác giả muốn truyền đạt.

Gia sư nổi bật
Nguyễn  Cẩm Nhung  Hà Nội
Nguyễn Cẩm Nhung Gia sư môn:  Toán , Tiếng Việt , Tiếng Anh Từ: 120,000 vnđ/buổi
Trần Long Vũ  Hà Nội
Trần Long Vũ Gia sư môn:  Toán , Hóa Từ: 150,000 vnđ/buổi
Nguyễn Thanh Thúy  Hà Nội
Nguyễn Thanh Thúy Gia sư môn:  Tiếng Việt , Địa lý , Luyện chữ đẹp Từ: 120,000 vnđ/buổi
mai việt bách  Hà Nội
mai việt bách Gia sư môn:  Toán , Nghệ thuật khác , Đàn Từ: 250,000 vnđ/buổi
Trần Thuận  Hà Nội
Trần Thuận Gia sư môn:  Toán Từ: 200,000 vnđ/buổi
Đỗ Hiền Lương  Hà Nội
Đỗ Hiền Lương Gia sư môn:  Tiếng Việt , Tiếng Trung Từ: 210,000 vnđ/buổi
no image  Hà Nội
Nguyễn Thị Việt Hoa Gia sư môn:  Toán , Hóa Từ: 130,000 vnđ/buổi
Xem thêm gia sư