home-logo.png
 Tìm kiếm nâng cao

Phân tích truyện ngắn Hai Đứa Trẻ - Thach lam

  By   Administrator   11/02/2020

Nhắc đến nhà văn lớn trong khuynh hướng văn học lãng mạn Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 thì không thể không nhắc tới Thạch Lam. Nguyễn Tuân từng nhận xét rằng: “sáng tác của Thạch Lam đem lại một cái gì đó nhẹ nhõm, thơm tho và mát dịu”. Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” là minh chứng rõ ràng nhất cho phong cách sáng tác của ông, đem đến cho người đọc nhiều khung bậc cảm xúc.

Giới thiệu về tác giả Thạch Lam

Giới thiệu nhà văn Thạch Lam

Thạch Lam tên thật là Nguyễn Tường Vinh, ông là một cây bút giản dị, dù sinh ra tại mảnh đất thủ đô phồn thịnh nhưng tâm hồn ông lại hết sức mộc mạc, bình phàm. Ông không thích cuộc sống ồn ào, náo nhiệt ở đô thị mà sinh sống ở một ngôi nhà tranh vách gỗ bên Hồ Tây. Thạch Lam là một nghệ sĩ có tâm hồn lãng mạn, yêu chuộng cái đẹp, luôn hướng tới cái đẹp, cái hoàn mỹ. Ông cho rằng một nhà văn đích thực phải là người cảm nhận được “mọi vẻ đẹp man mác khắp vũ trụ”.

Phân tích truyện ngắn Hai Đứa Trẻ

Phân tích truyện ngắn hai đứa trẻ

Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” đã tái hiện thành công bức tranh sinh động về đời sống nơi phố huyện của người dân, nơi mà hai chị em Liên sinh sống. Truyện ngắn này được rút từ trong tập truyện ngắn “Nắng trong vườn” xoay quanh hai nhân vật chính là Liên và An. Do những biến cố gia đình mà hai chị em Liên phải về phố huyện nghèo sinh sống bằng nghề bán hàng quán nho nhỏ ven đường. Hằng ngày công việc lặp đi lặp lại, sáng mở hàng bán, tối chờ đón đoàn tàu đi ngang phố huyện. Hình ảnh đoàn tàu có ý nghĩa rất lớn với hai chị em Liên, bởi lẽ nó đem hình ảnh tấp nập nơi đô thị, trái ngược với hoàn cảnh của những con người nơi đây. Qua câu chuyện này, Thạch Lam bày tỏ niềm cảm thương chân thành đối với những kiếp người nghèo khổ, sống trong bóng tối, mòn mỏi, tăm tối và thấy được sự trân trọng những mong ước nhỏ bé, bình dị mà ý nghĩa của họ.

Mở đầu tác phẩm là khung cảnh thiên nhiên thơ mộng nhưng đượm buồn với những âm thanh của ếch nhái, tiếng trống thu không vẳng lên, tiếng muỗi vo ve. Những âm thanh đó chẳng thể nào làm không gian thêm tươi vui, sống động, ngược lại khiến khung cảnh thêm ảm đạm, tĩnh mịch. Hơn nữa, sắc màu chủ đạo là màu đỏ như lửa cháy, gợi lên sự lụi tàn, buồn bã, mệt mỏi. Không gian bị bao trùm bởi sự tĩnh mịch, im ắng đến lạ thường.

Không gian được miêu tả trong bài là bức tranh chiều tàn cùng với sinh hoạt của người dân. Đó là cảnh chợ tàn, mọi người đã ra về từ rất lâu, bỏ lại phố huyện vẻ tĩnh lặng, mở nhạt vốn có của nó. Trên nền chợ chỉ còn lại là vỏ nhãn, vỏ bưởi, vỏ thị, … và những đứa trẻ con nhà nghèo vẫn cố bới, tìm tòi những thứ còn sót lại. Những đứa trẻ nhà nghèo ấy “cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi. Chúng nhặt nhạnh thanh nứa thanh tre hay bất cứ thứ gì có thể dùng được của những người bán hàng để lại”. Không gian này không chỉ khiến ta thấy được sự ảm đạm, mệt mỏi mà còn thấy được những kiếp người, những số phận nhỏ bé, lụi tàn, là hiện thân của sự khốn cùng, sống một cuộc sống nghèo khổ trong xã hội đương thời.

Thạch Lam đã miêu tả rất chi tiết và khắc họa sâu sắc hình tượng của người dân nghèo nơi phố huyện, mỗi người một vẻ khác nhau nhưng họ đều là hiện thân của tầng lớp sống đói nghèo, hắt hiu và tẻ nhạt. Ông viết về họ bằng tất cả sự cảm thông, chia sẻ, đồng cảm với cuộc sống của họ. Họ là mẹ con chị Tí với quán hàng ế ẩm quanh năm, là bà cụ Thi suốt ngày say xỉn với tiếng cười ghê rợn đi hút vào trong bóng tối, là bác Siêu với gánh phở hạng sang nên ít người qua lại hay là gia đình bác xẩm với tiếng đàn bầu run bần bật trong đêm. Họ đều là những người nhỏ bé, vô danh, sống lê lết từng ngày trong sự tù túng, ảm đạm, là hiện thân cho lớp người đương thời.

Bức tranh phố huyện khi về đêm, các nhà đã lên đèn nhưng nguồn ánh sáng yếu ớt ấy chỉ làm cho khung cảnh thêm tù túng, bóng đêm chiến thắng, bao trùm toàn bộ. Ấy là ánh sáng của nhà bác phở Mĩ, ánh đèn dầu leo lét, dường như xung quanh Liên đang bao trùm bởi toàn bóng tối. Bác phở siêu lom khom nhóm lửa, khiến cho “bóng bác càng mênh mang ngả xuống một vùng và kéo đến tận đằng xa”. Bức tranh không hoàn toàn là bóng tối, vẫn có những ánh đèn nhưng nó heo hắt, yếu ớt, càng khiến cho khung cảnh thêm ảm đạm, tẻ nhạt, mọi người mệt mỏi, không hề có sự tương tác với nhau. Bóng tối ấy được miêu tả dưới nhiều hình thái khác nhau nhưng trải dài suốt từ đầu tới cuối tác phẩm, gợi cho người đọc hình dung sâu sắc hơn về kiếp sống bế tắc, quẩn quanh, sự vô vọng, u ám của những kiếp người.

Hai chị em Liên và An là những cô cậu bé đến tuổi đi học, tuổi đến trường, lẽ ra phải được chăm sóc chu đáo, được lo cho mọi thứ nhưng lại phải tự mình kiếm sống, tự chăm sóc cho nhau. Hai chị em trông coi hàng cho mẹ, bán những thứ linh tinh như vài quả sơn đen, mấy bánh xà phòng hay điếu thuốc, … Cuộc sống đã nghèo khổ về vật chất mà còn tăm tối về tinh thần. Chúng ngày ngày phải giam mình, tự cầm cố tuổi xuân, sức trẻ nơi phố huyện đói nghèo này và có thể sẽ chẳng thể nào biết được thế giới ngoài kia nhiều màu sắc như thế nào.

Ga tàu đêm

Với phong cách lãng mạn, yêu mến và trân trọng sự sống, Thạch Lam sẽ không đơn thuần dừng lại ở việc khắc họa bức tranh hiện thực nơi phố huyện. Thay vào đó, ông cố gắng đi tìm hiểu chất ngọc sáng ẩn sâu bên trong mỗi con người, đào sâu và phát hiện vẻ đẹp tiềm ẩn của mỗi người. Trong khoảnh khắc của ngày tàn, khi bóng tối tràn ngập mọi nơi, Thạch Lam tinh tế khi miêu tả những khoảnh khắc đẹp đẽ thông qua cảm nhận của cô bé Liên. Đây là một cô bé thơ mộng, với nhiều ước muốn và khao khát. Cô bé thích ngắm bầu trời đêm với ngàn sao lấp lánh, tưởng tượng đó là dải ngân hà. “Qua kẽ lá của cành bàng, ngàn sao vẫn lấp lánh, một con đom đóm bám vào dưới mặt lá, vùng sáng nhỏ xanh nhấp nháy rồi hoa bàng rụng xuống vai Liên khe khẽ…” Đây đúng là cô bé nhạy cảm, tinh tế và lạc quan, khi bóng tối dường như bao trùm cả khu phố thì em vẫn tìm được những nguồn ánh sáng khác nhau. Nhưng những nguồn ánh sáng ấy vẫn còn yếu ớt, mong manh không đủ xua tan bóng tối. Đây há chẳng phải là khát khao đổi đời, thoát khỏi cuộc sống quẩn quanh, bế tắc, u ám của người dân nơi đây.

Không chỉ có một tâm hồn nhạy bén, một khát khao lớn lao mà Liên còn là một cô bé biết đồng cảm, quan tâm tới những kiếp người nhỏ bé quanh mình. Dù cuộc sống không khấm khá hơn họ là bao nhưng cô bé vẫn luôn bày tỏ sự yêu thương với những đứa trẻ nghèo, quan tâm tới mẹ con chị Tí. Thạch Lam từng quan niệm rằng: “Xét cho cùng, ở đời ai cũng khổ, người khổ cách này người khổ cách khác. Bí quyết là biết tìm cái vui trong cái khổ”. Hai đứa trẻ đã tự tìm cho mình niềm vui khi nghĩ lại  những kỉ niệm trong quá khứ tràn đầy tiếng cười và vui vẻ. Ấy là khi chúng còn ở Hà Nội, được đi chơi nhiều nơi, được uống những đồ uống xanh đỏ, là cuộc sống trái ngược hoàn toàn với thực tại. Tuy nhiên, Liên không hề ghét bỏ cuộc sống này, hai chị em chỉ lặng lẽ ngắm nhìn, quan sát những vì sao, sẻ chia với những kiếp người nghèo khổ nơi đây.

Nhưng có lẽ, khoảnh khắc đẹp đẽ, rực rỡ nhất đối với chị em Liên nói riêng và cả người dân khu phố huyện nói chung là khi đoàn tàu ngang qua phố huyện. Nó đem đến một thế giới khác cho người dân nơi đây: ánh sáng xa lạ, âm thanh náo nức, tiếng ồn ào tấp nập của hành khác, … hoàn toàn đối lập với thực tại nơi phố huyện này. Không ai ngủ, không ai về trước khi đoàn tàu đi qua, ai cũng cố chờ, cố thức, không phải để bán thêm thứ gì mà đơn giản là được chứng kiến, được cảm nhận chút ánh sáng của sự sống, niềm tin và hi vọng. Mặc dù đã buồn ngủ nhưng An vẫn dặn chị khi nào đoàn tàu tới nhớ gọi em dậy.

Khi đoàn tàu tới, nhiều tiếng reo hò vui sướng, tiếng tít còi inh ỏi, kéo dài làn khói sáng trắng xuất hiện từ phía xa xa. Đoàn tàu đến mang theo bao âm thanh như : “tiếng xe rít mạnh vào ghi”, “tiếng còi rít lên”, “tiếng hành khách ồn ào khe khẽ”, … Không chỉ vậy, tàu đến đem theo ánh sáng rực, sáng trưng, chiếu cả xuống đường, “đồng và kền lấp lánh” gắn với cuộc sống giàu sang. Việc chờ tàu đã trở thành một việc như cơm bữa của hai chị em. Liên hi vọng được nhìn thấy đoàn tàu đi qua, được nhìn thấy những điều mới mẻ, khác lạ so với cuộc sống hiện tại. Con tàu không chỉ đơn thuần đem tới ánh sáng, âm thanh mà nó còn chở bao kỉ niệm, hồi ức vui vẻ, no đủ trước kia của hai chị em. Chuyến tàu ấy cũng giúp Liên nhận rõ hơn sự tù túng, ảm đạm, hắt hiu, u buồn của nơi phố huyện này. Khi tàu đi qua, người ta vẫn cố nhìn cho tới khi nó khuất hẳn.

Đến với “Hai đứa trẻ”,  người đọc ít nhiều sẽ cảm nhận sâu sắc hình ảnh chuyến tàu đêm, bởi lẽ nó mang nhiều ý nghĩa, là điểm sáng của toàn bài. Nó đại diện cho cuộc sống giàu sang, tấp nập, no đủ, tràn ngập ánh sáng, đối lập hoàn toàn với cuộc sống nơi phố huyện này, đìu hiu, ảm đạm, tối tăm và vô vọng. Cô bé Liên đại diện cho lớp người muốn thay đổi, dám mơ về cuộc sống tốt đẹp hơn, vui tươi như khi đoàn tàu đi qua. Dù chỉ trong chốc lát, nhưng chuyến tàu vụt qua để lại nhiều cảm xúc trong mỗi người dân phố huyện.

Chúng ta có thể thấy cốt truyền rất đơn giản, không quá nhiều tình tiết, không cao trao, mọi sự việc diễn ra êm đềm, nhẹ nhàng. Đây đơn giản chỉ là những mạch cảm xúc, những suy nghĩ của nhân vật Liên mà tạo thành tác phẩm mang nhiều nét ý nghĩa và tác động sâu sắc tới người đọc. Thạch Lam rất thành công trong việc sử dụng bút pháp tương phản đối lập. Ấy là sự đối lập giữa bóng tối khu phố huyện và ánh sáng của đoàn tàu, sự đối lập giữa sự yên tĩnh và ồn ào khi đoàn tàu đi qua, … Nhờ bút pháp nghệ thuật này, Thạch Lam đã góp phần nhấn mạnh, khắc họa sâu sắc cuộc sống tù túng, ảm đạm, vô vọng của người dân nơi đây. Hơn nữa, ta cũng thấy được tâm trạng và cảm xúc của hai chị em Liên, thấy được niềm khát khao thay đổi cuộc sống, ước mơ về một cuộc sống ấm no, sung túc hơn. Với chất văn rất riêng, từ ngữ lôi cuốn, dễ hiểu kết hợp với bút pháp nghệ thuật tinh tế, Thạch Lam đã làm nên tác phẩm ấn tượng, để lại nhiều cảm xúc trong lòng người đọc.

Tóm lại, truyện ngắn “Hai đứa trẻ” như tiếng nói, tiếng than thở, là sự đồng cảm cho kiếp người nghèo khổ, vô vọng tỏng xã hội trước cách mạng tháng Tám bấy giờ. Tác phẩm là một thành công của Thạch Lam, lên án gay gắt chế độ thực dân phong kiến, áp bức người dân. Qua tác phẩm này, ta càng thêm đồng cảm, xót thương cho số phận của họ và trân trọng những khát vọng đổi đời của người dân lúc bấy giờ.

Gia sư nổi bật
Vũ Thị Dịu  Hà Nội
Vũ Thị Dịu Gia sư môn:  Tiếng Anh , Tiếng Trung Thương lượng
no image  Hà Nội
Ngô Văn Giang Gia sư môn:  Toán , Lý , Hóa Từ: 200,000 vnđ/buổi
no image  Hà Nội
Nguyễn Thanh Huyền Gia sư môn:  Thương lượng
no image  Hà Nội
Hồ Mai Phương Gia sư môn:  Toán , Tiếng Anh Thương lượng
Vũ Thị Thu Hường  Hà Nội
Vũ Thị Thu Hường Gia sư môn:  Tiếng Anh Từ: 80,000 vnđ/buổi
Nguyễn Tuấn Anh  Hà Nội
Nguyễn Tuấn Anh Gia sư môn:  Văn Từ: 150,000 vnđ/buổi
no image  Hà Nội
Phan Lan Gia sư môn:  Toán , Văn , Tiếng Việt Từ: 120,000 vnđ/buổi
Xem thêm gia sư