1. Thông tin cơ bản về mô hình bác sĩ gia đình cần biết

1.1. Bạn hiểu bác sĩ gia đình là gì?

Bác sĩ gia đình được hiểu là dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện dành cho cá nhân và các thành viên trong gia đình. Theo đó, khi lựa chọn bác sĩ gia đình, bệnh nhân sẽ không cần phải đến bệnh viện đăng ký thủ tục khám chữa bệnh, thay vào đó, bác sĩ gia đình sẽ đến tận nhà để thực hiện việc thăm khám và chữa trị cho bệnh nhân. Vì thế mà các bác sĩ gia đình thường là các bác sĩ đa khoa thực hành.

Về bản chất, bác sĩ gia đình sẽ là người theo dõi tình hình sức khỏe của từng cá nhân trong gia đình. Qua đó phát hiện và chữa trị các căn bệnh từ đơn giản cho tới phức tạp, đây cũng sẽ là cầu nối giữa bệnh nhân và bác sĩ chuyên khoa khi không may bệnh nhân gặp vấn đề nghiêm trọng tới sức khỏe và cần có một sự hỗ trợ, chăm sóc đặc biệt. Vì thế mà bác sĩ gia đình sẽ không phải là bác sĩ chuyên khoa.

Sự ra đời của bác sĩ gia đình là để theo dõi và nắm bắt tình hình của bệnh nhân một cách sát sao hơn. Ngăn ngừa và hạn chế được các tình trạng tái phát bệnh. Trường hợp bệnh nhân mắc căn bệnh nặng vượt quá khả năng của bác sĩ gia đình thì sẽ được hướng dẫn, hỗ trợ để chuyển tới các phòng khám, bệnh viện chuyên khoa phù hợp nhất. 

1.2. Sự ra đời của mô hình bác sĩ gia đình có ý nghĩa gì?

Mô hình bác sĩ gia đình có vẻ mới tại Việt Nam, thế nhưng, ở các nước phát triển như Anh,k Pháp, Mỹ hay Canada thì đây là một hình thức rất phổ biến. Điều này cho thấy được việc xây dựng và áp dụng mô hình này đã mang đến rất nhiều lợi ích cho lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Vậy, chính xác thì lợi ích của mô hình bác sĩ gia đình là gì?

1.2.1. Theo dõi tình trạng sức khỏe sát sao nhất

Việc khám sức khỏe tổng quát, định kỳ là điều được các bác sĩ và chuyên gia y tế khuyến khích. Thế nhưng, thực tế thì chỉ khi có bệnh thì nhu cầu gặp bác sĩ mới được thực hiện. Rất nhiều trường hợp vì phát hiện quá muộn nên dẫn đến khả năng chữa trị là cực kỳ hiếm hoi. Điều này cũng cho thấy được sự chủ quan của con người trong việc theo dõi sức khỏe của chính mình.

Tuy nhiên, với việc triển khai mô hình bác sĩ gia đình, cá nhân và gia đình có thể được theo dõi sức khỏe một cách sát sao hơn. Kiểm soát được tình trạng bệnh và ngăn ngừa được sự tái phát của các triệu chứng liên quan. Không những vậy, điều này sẽ giúp cho việc phát hiện bệnh một cách kịp thời, nhanh chóng, hỗ trợ cho việc điều trị một cách dứt điểm thuận lợi hơn.

Mỗi một cá nhân sẽ được ghi chép tình hình sức khỏe vào từng bệnh án cụ thể và được cập nhật theo thời gian. Thông qua đó, mọi sự biến đổi hay thay đổi nào liên quan đến sức khỏe đều sẽ được kiểm soát và phát hiện. Đây chính là ưu điểm nổi bật của mô hình bác sĩ gia đình so với bác sĩ tại bệnh viện thông thường.

1.2.2. Vừa là thầy thuốc vừa là bạn đồng hành

Một trong những ưu điểm của mô hình bác sĩ gia đình đó là sự gần gũi. Không giống như bác sĩ chuyên khoa tại bệnh viện, bác sĩ gia đình có sự tiếp xúc thân thiết hơn với các thành viên trong gia đình. Không chỉ chịu trách nhiệm khám chữa bệnh, bác sĩ gia đình còn tư vấn sức khỏe, đưa ra các lời khuyên hữu ích để mỗi cá nhân có một lối sống lành mạnh và duy trì tốt tình trạng sức khỏe của mình, bao gồm cả những vấn đề sức khỏe khó nói hay mang tính riêng tư. 

Nắm bắt chính xác tình trạng sức khỏe và nhu cầu cải thiện sức khỏe của bệnh nhân, bác sĩ gia đình có sự thấu hiểu rõ nét hơn cả về tâm lý và sức khỏe tâm thần. Vì thế mà việc áp dụng mô hình bác sĩ gia đình sẽ là cách để mỗi cá nhân trong cộng đồng được quan tâm kỹ lưỡng hơn về các vấn đề y tế.

1.2.3. Hỗ trợ giảm thiểu tình trạng quá tải ở bệnh viện

Với các bệnh viện lớn hiện nay, việc quá tải bệnh nhân là cực kỳ phổ biến. Nhất là sau khi chứng kiến sự ảnh hưởng của dịch bệnh covid-19, ta có thể thấy được số lượng bác sĩ so với bệnh nhân là chênh lệch rất lớn. Vì thế mà việc xây dựng, phát triển mô hình bác sĩ gia đình sẽ là cách thức tối ưu để giảm thiểu tình trạng quá tải này.

Với các căn bệnh thông thường, không quá nghiêm trọng thì bác sĩ gia đình có thể thực hiện chẩn đoán và chữa trị tốt. Như vậy, bệnh nhân sẽ không nhất thiết phải đến bệnh viện để được điều trị.

1.2.4. Tiết kiệm thời gian và chi phí

Khi sức khỏe được theo dõi và kiểm soát thường xuyên thì các vấn đề về sức khỏe sẽ được phát hiện nhanh chóng nhất. Điều này sẽ giúp cho chi phí và thời gian chữa trị được rút ngắn hơn. Trường hợp bệnh chuyển biến nặng mới được phát hiện thì rất mất thời gian để chữa trị dứt điểm và chi phí cũng đắt đỏ hơn rất nhiều. Chưa kể, nếu không may thì việc chữa khỏi có thể là con số 0. 

2. Thực trạng về mô hình bác sĩ gia đình ở Việt Nam hiện nay

Với những lợi ích nêu trên của mô hình bác sĩ gia đình thì việc triển khai, áp dụng sẽ là điều cần thiết cho người dân Việt Nam. Tuy nhiên, thực trạng về quá trình triển khai mô hình này ở nước ta như thế nào? 

2.1. Bác sĩ gia đình đã thực sự gần gia đình hay chưa?

Mô hình bác sĩ gia đình có mục đích là đến gần hơn với gia đình trong vấn đề chăm sóc sức khỏe y tế. Thế nhưng, ở Việt Nam thì khoảng cách vẫn còn là khá xa.

Thứ nhất, đến tận những năm 2000 thì Việt Nam mới có sự công nhận với chuyên ngành y học gia đình và 2 năm sau đó, tức là năm 2002 thì các trường về ngành y mới bắt đầu tuyển sinh chuyên ngành này. Trong khi đó, ở các quốc gia phát triển hay một số nước Đông Nam Á khác như Philippines, Malaysia thì mô hình này đã được thiết lập từ rất lâu rồi. Điều này cho thấy nước ta mất nhiều thời gian hơn để bồi dưỡng và tạo nền tảng cho sự phát triển của mô hình bác sĩ gia đình.

Thứ hai, nguồn nhân lực cho mô hình bác sĩ gia đình ở Việt Nam còn rất hạn chế, chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu thực tế. Đặc biệt, trong số hơn 100 bác sĩ gia đình được cấp chứng chỉ hành nghề thì có tới 50% chưa thực hiện đúng nguyên lý y học gia đình trong việc khám chữa bệnh. 

Cùng với đó, có khá nhiều kỹ thuật viên, điều dưỡng làm việc trong mô hình bác sĩ gia đình nhưng lại chưa được đào tạo bài bản chuyên môn về y học gia đình. Điều này khiến cho sự tin tưởng của người dân vào mô hình bác sĩ gia đình chưa thực sự cao, dẫn đến sự kém hiệu quả trong công tác triển khai, áp dụng mô hình này của Bộ Y tế.

2.2. Làm gì để đưa mô hình bác sĩ gia đình đến gần hơn với người dân?

2.2.1. Tạo điều kiện tối đa để bác sĩ giỏi thành bác sĩ gia đình

Điều đầu tiên để phát triển mô hình bác sĩ gia đình đó chính là nâng cao về chất lượng nguồn nhân lực. Vì thế mà việc bổ sung các bác sĩ giỏi, có năng lực tốt tham gia vào mô hình này sẽ là cách tốt nhất để có được đội ngũ nhân sự chất lượng cao. Bởi khi bác sĩ có kinh nghiệm và có kiến thức y khoa tốt thì sẽ tạo được sự tin tưởng từ phía người dân.
Tuy nhiên, các bác sĩ giỏi khi tham gia vào mô hình này cần được đào tạo để nắm bắt tốt những quy định, yêu cầu công việc. Cần thay đổi về thái độ, phong cách phục vụ để có thể trở thành một bác sĩ gia đình thực thụ. Song song với đó sẽ là sự điều chỉnh với các đãi ngộ phù hợp để thúc đẩy cho việc chuyển dịch của đội ngũ bác sĩ giỏi.

2.2.2. Tạo dựng niềm tin với người dân

Việc xây dựng, củng cố niềm tin là điều rất quan trọng để mô hình bác sĩ gia đình có thể phát triển và là điểm đến của người dân. Bác sĩ gia đình cần thực hiện tốt vai trò của người bác sĩ trong chăm sóc sức khỏe, đồng thời, cũng cần làm tốt vai trò của người đồng hành trong việc tư vấn và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của mỗi cá nhân. Chỉ có như vậy thì người dân mới tin tưởng và tìm đến mô hình bác sĩ gia đình trong vấn đề y tế của mình cũng như người thân.

2.2.3. Nâng cao nhận thức của người dân

Một trong những điều quan trọng để phát triển mô hình bác sĩ gia đình ở Việt Nam chính là nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của mô hình này. Sẽ rất khó để bác sĩ gia đình đến gần hơn với bệnh nhân nếu như họ từ chối từ trong suy nghĩ, tư tưởng. Vì thế mà việc nâng cao nhận thức, sự hiểu biết là rất quan trọng trong việc triển khai một cách có hiệu quả mô hình bác sĩ gia đình. Để làm được điều đó thì sự hợp tác, vào cuộc các các cấp chính quyền cũng như các cơ quan nhà nước là rất cần thiết chứ không chỉ mình Bộ Y tế trong hành trình xây dựng, phát triển mô hình đầy tiềm năng này.

Trên đây là thông tin chi tiết về mô hình bác sĩ gia đình. Mong rằng, bài viết đã giúp bạn làm rõ về thực trạng mô hình bác sĩ gia đình, những lợi ích và khó khăn trong việc phát triển mô hình y tế này tại Việt Nam trong thời buổi hiện nay.