1. Tìm hiểu về kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái

1.1. Thế nào là chênh lệch tỷ giá hối đoái trong kế toán?

Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái là những phát sinh được xuất hiện từ việc trao đổi trên thực tế và được quy đổi cùng một số lượng ngoại tệ sang một đơn vị tiền tệ theo tỷ giá hối đoái khác nhau.

Các trường hợp được phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái như sau:

Việc mua bán, trao đổi và thanh toán trên thực tế đối với các nghiệp vụ kinh tế với những phát sinh ngoại tệ trong kỳ với tỷ giá hối đoái được thực hiện.

Tại thời điểm lập Báo cáo tài chính sẽ đánh giá về các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ với chênh lệch tỷ giá hối đoái chưa thực hiện.

Báo cáo tài chính được chuyển đổi bằng ngoại tệ sang Đồng Việt Nam.

1.2. Các loại  tỷ giá hối đoái

Thực hiện ghi sổ kế toán và lập Báo cáo tài chính đối với các doanh nghiệp có nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ. Đơn vị tiền tệ được thống nhất là Đồng Việt Nam và khi quy đổi đồng ngoại tệ ra đồng Việt Nam phải dựa vào: Tỷ giá giao dịch thực tế và tỷ giá ghi sổ kế toán.

Khi xác định được những nghĩa vụ đối với việc kê khai, quyết toán và nộp thuế thì doanh nghiệp sẽ thực hiện các quy định của pháp luật về thuế.

1.3. Xác định tỷ giá ghi sổ

Tỷ giá ghi sổ được xác định bằng tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hay tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền sau mỗi lần nhập hoặc cuối kỳ.

Tại một thời điểm cụ thể thì tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh được xác định có liên quan đến các giao dịch phát sinh. Tỷ giá này được áp dụng để ghi sổ kế toán giữa bên nợ và các tài khoản phải thu đối với khoản tiền bằng ngoại tệ đã ứng trước của khách hàng cho bên Có đối với các tài khoản phải trả và khoản tiền bằng ngoại tệ ứng trước cho người bán.

Xác định tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền trên cơ sở lấy tổng giá trị của từng khoản mục tiền tệ chia cho số lượng nguyên tệ trong từng thời điểm.

2. Nguyên tắc để xác định được tỷ giá hối đoái

2.1. Nguyên tắc xác định tỷ giá trong giao dịch thực tế

2.1.1. Đối với các giao dịch ngoại tệ phát sinh trong kỳ

Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái với các giao dịch phát sinh trong kỳ là gì? Khi mua bán ngoại tệ thì tỷ giá giao dịch thực tế đối với hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng quyền chọn,  hợp đồng hoán đổi, hợp đồng mua bán ngoại tệ giao ngay, hợp đồng tương lai đều được cho là tỷ giá ký kết đối với hợp đồng mua và bán ngoại tệ của doanh nghiệp và ngân hàng thương mại.

Các hợp đồng không quy định tỷ giá thanh toán sẽ được doanh nghiệp ghi sổ kế toán theo nguyên tắc:

Tỷ giá trên giao dịch thực tế đối với việc góp và nhận vốn. Đây là tỷ lệ mua giá ngoại tệ đối với ngân hàng để doanh nghiệp có thể mở tài khoản nhận vốn của nhà đầu tư khi góp vốn.

Khi nhận nợ phải thu đối với các giao dịch thực tế như sau: nơi doanh nghiệp chỉ định khách hàng thanh toán trong thời điểm giao dịch phát sinh được coi là tỷ giá mua đối với ngân hàng thương mại.

Khi ghi nhận nợ phải trả đối với tỷ giá trên giao dịch thực tế được gọi là tỷ giá bán đối với các ngân hàng thương mại mà doanh nghiệp thực hiện các giao dịch tại thời điểm phát sinh.

Những giao dịch khi thực hiện mua sắm và thanh toán các khoản chi phí bằng ngoại tệ và tỷ giá trên giao dịch thực tế đối với ngân hàng thương mại mà doanh nghiệp cần phải thực hiện thanh toán.

2.1.2. Đánh giá lại khoản mục tiền tệ với tỷ giá giao dịch thực tế

Khi thực hiện đánh giá về các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ trong  thời điểm lập Báo cáo tài chính sẽ công bố ngân hàng thương mại của doanh nghiệp theo những nguyên tắc:

Khi đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ trong tỷ giá giao dịch thực tế được phân loại là tài sản: đây là tỷ giá mua ngoại tệ trong ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp có giao dịch trong khi lập Báo cáo tài chính. Các doanh nghiệp sẽ gửi ngân hàng đối với tỷ giá thực tế khi đánh giá về tỷ giá mua tại ngân hàng nơi doanh nghiệp mở tài khoản ngoại tệ.

Trên thực tế khi phải đánh giá về các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ phân loại là nợ phải trả được cho là tỷ giá bán ngoại tệ đối với ngân hàng thương mại nơi báo cáo tài chính được lập ra.

Trong tập đoàn sẽ áp dụng một tỷ giá do Công ty mẹ quy định để có thể đánh giá về các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được phát sinh từ các giao dịch nội bộ.

2.2. Nguyên tắc xác định tỷ giá ghi sổ như nào?

Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái có nguyên tắc xác định thế nào? Tỷ giá ghi sổ sẽ bao gồm: Tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hay tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền di động sau từng lần nhập.

Tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh được cho là các khoản nợ phải thu và ký cược khi thực hiện thanh toán các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ. Nó được xác định để thực hiện các giao dịch phát sinh trong thời điểm cuối kỳ của từng đối tượng.

Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền di động được cho là tỷ giá đối với bên Có tài khoản tiền thanh toán ngoại tệ. Nó được xác định khi tổng giá trị được phản ánh tại bên Nợ tài khoản chia cho số lượng ngoại tệ thực có trong thời điểm thanh toán.

2.3. Nguyên tắc được áp dụng trong tỷ giá trong kế toán

Các giao dịch bằng ngoại tệ khi phát sinh trên thực tế sẽ được sử dụng để quy đổi ra đồng tiền ghi sổ kế toán với:

Những tài khoản phản ánh về doanh thu và thu nhập khác. Nếu như thực hiện bán hàng hóa các hoạt động có liên quan đến doanh thu sẽ thực hiện đối với số tiền nhận trước. Nó được áp dụng với tỷ giá giao dịch thực tế trong thời điểm ghi nhận doanh thu và thu nhập.

Các tài khoản sẽ phản ánh về chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí khác. Những trường hợp được phân bổ vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ sẽ được ghi nhận đối với tỷ giá giao dịch thực tế và chi phí được ghi nhận tại thời điểm trả trước.

Các tài khoản phản ánh tài sản được mua liên quan đến giao dịch trả trước cho người bán thì giá trị tài sản được áp dụng tỷ giá giao dịch trên thực tế đối với thời điểm trả trước cho người bán.

Tài khoản với loại vốn của chủ sở hữu: 

Bên Nợ các TK vốn bằng tiền, Bên Nợ các TK phải thu và Bên Nợ các TK phải trả khi đã phát sinh ra các giao dịch với việc trả trước tiền cho người bán.

Bên Có các TK phải thu phát sinh giao dịch nhận trước tiền của người mua và Bên Có các TK phải trả.

Các giao dịch bằng ngoại tệ khi phát sinh thì tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh sử dụng để quy đổi tiền ghi sổ kế toán với các loại tài khoản như sau:

Bên Nợ TK phải thu khoản tiền nhận trước của người mua khi chuyển giao sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, Bên Có các TK phải thu, Bên Có các TK khoản ký cược, ký quỹ, chi phí trả trước.

Bên Có TK phải trả khi tất toán khoản tiền ứng trước khi đã nhận sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, nghiệm thu khối lượng, Bên Nợ các TK phải trả.

Các trường hợp bị phát sinh các khoản thu và phải trả bằng ngoại tệ trên cùng một đối tượng thì tỷ giá ghi sổ thực tế cho từng đối tượng xác định trên cơ sở bình quân gia quyền di động với các giao dịch của đối tượng đó.

Các thanh toán sẽ được thực hiện bằng ngoại tệ và tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền di động sử dụng để quy đổi ra tiền ghi sổ kế toán ở bên Có TK tiền.

Trên đây là các thông tin về chênh lệch tỷ giá hối đoái trong kế toán. Hy vọng bài viết có thể giúp bạn nắm được các thông tin về kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái một cách cụ thể và rõ ràng nhất.